Diyabetik Ketoasidoz (DKA): Belirtileri ve Acil Durum

Diyabetik ketoasidoz (DKA) nedir, neden gelişir ve hangi belirtiler acil müdahale gerektirir? Ketonları ölçme ve önleme rehberi.

Diyabetik ketoasidoz (DKA), diyabetin hayatı tehdit eden en ciddi akut komplikasyonlarından biridir. Vücut yeterli insülin bulamadığında enerji için yağları parçalamaya başlar ve bu süreçte keton adı verilen asidik maddeler tehlikeli düzeyde birikir. En sık tip 1 diyabette görülür, ancak tip 2 diyabette de gelişebilir. DKA acil tıbbi müdahale gerektirir; belirtileri tanımak hayat kurtarır.

DKA Neden Gelişir?

İnsülin, glukozun hücrelere girip enerjiye dönüşmesini sağlar. İnsülin yetersiz kaldığında hücreler glukozu kullanamaz ve vücut alternatif yakıt olarak yağa yönelir. Yağ yakımının yan ürünü olan ketonlar hızla birikince kan asitlenir (asidoz). Bu tehlikeli tablo, insülin eksikliği ve yüksek kan şekerinin bir araya geldiği durumlarda ortaya çıkar.

En Sık Tetikleyiciler

• İnsülin dozlarının atlanması veya yetersiz kalması
• Enfeksiyonlar (idrar yolu, zatürre, grip gibi)
• İnsülin pompası arızası veya set tıkanması
• Yeni başlayan, henüz tanı konmamış tip 1 diyabet
• Ağır stres, kalp krizi veya bazı ilaçlar (örneğin SGLT2 inhibitörleri normal kan şekerinde bile DKA yapabilir)

DKA Belirtileri

DKA genellikle saatler içinde gelişir. Erken belirtiler yüksek kan şekeri ve keton birikimiyle ilişkilidir; tedavi edilmezse hızla ağırlaşır:

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma
• Bulantı, kusma ve karın ağrısı
• Halsizlik, yorgunluk ve kas ağrıları
• Hızlı ve derin nefes alma (Kussmaul solunumu)
• Nefeste meyve (aseton) kokusu
• Konfüzyon, uyku hali ve ileri evrede bilinç kaybı

Ketonları Ne Zaman ve Nasıl Ölçmeli?

Kan şekeriniz 240 mg/dL'nin (13,3 mmol/L) üzerine çıktığında, hasta olduğunuzda veya DKA belirtileri hissettiğinizde idrar çubuğu ya da kan keton ölçer ile keton bakın. Kan ketonu 0,6 mmol/L altı normal, 1,5-3,0 mmol/L arası artmış risk, 3,0 mmol/L üzeri ise yüksek DKA riskidir. Orta-yüksek keton varlığında derhal sağlık kuruluşuna başvurun.

Ne Zaman Acile Gitmeli?

• Kan şekeriniz yüksek ve ketonlarınız orta-yüksek düzeydeyse
• Sürekli kusma nedeniyle sıvı ve ilaç alamıyorsanız
• Hızlı-derin nefes alma, meyve kokan nefes veya karın ağrınız varsa
• Bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hali veya baygınlık varsa

DKA'yı Önlemenin Yolları

DKA büyük ölçüde önlenebilir. İnsülininizi asla kendi başınıza kesmeyin, hasta günlerinde ölçüm sıklığını artırın ve keton kontrolünü ihmal etmeyin. İnsülin pompası kullanıyorsanız açıklanamayan yüksek değerlerde set ve rezervuarı kontrol edin. Enfeksiyon belirtilerini erken ciddiye alın ve hasta günü planınızı önceden hekiminizle oluşturun.

← Tüm makalelere dön