İnsülin Türleri: Hızlı, Uzun Etkili ve Diğerleri

Hızlı, kısa, orta ve uzun etkili insülinler nasıl çalışır, etki süreleri nedir ve neden farklı türler birlikte kullanılır? Kapsamlı insülin rehberi.

İnsülin tedavisi, tip 1 diyabetin temelini oluşturur ve birçok tip 2 diyabetlide de gereklidir. Ancak tek bir insülin türü yoktur; her biri farklı hızda etki eden ve farklı sürelerde çalışan çeşitleri vardır. Bu türleri anlamak, tedavinizi ve kan şekeri kalıplarınızı daha iyi kavramanıza yardımcı olur.

İnsülin Neden Farklı Türlerde Üretilir?

Sağlıklı bir pankreas iki tür insülin salgılar: gün boyu düşük düzeyde salınan 'bazal' insülin ve öğünlerde ani salınan 'bolus' insülin. İnsülin tedavisi bu doğal düzeni taklit etmeye çalışır. Bu yüzden hem öğünlerdeki yükselişi karşılayan hızlı insülinler hem de gün boyu temel ihtiyacı karşılayan uzun etkili insülinler geliştirilmiştir.

Hızlı Etkili İnsülinler

Lispro, aspart ve glulisin gibi hızlı etkili insülinler enjeksiyondan yaklaşık 15 dakika sonra etkiye başlar, 1–2 saatte doruğa ulaşır ve 3–5 saat etki eder. Öğünlerden hemen önce kullanılırlar ve öğün sonrası kan şekeri yükselişini kontrol ederler.

Kısa Etkili (Regüler) İnsülin

Regüler insülin yaklaşık 30 dakikada etkisini gösterir, 2–3 saatte doruğa ulaşır ve 5–8 saat etki eder. Öğünden yaklaşık yarım saat önce yapılması gerekir. Hızlı etkili analoglara göre daha yavaştır.

Orta ve Uzun Etkili İnsülinler

• Orta etkili (NPH): 1–2 saatte başlar, 4–12 saatte doruk yapar, 12–18 saat etki eder
• Uzun etkili (glarjin, detemir): belirgin doruk yapmadan yaklaşık 20–24 saat etki eder
• Ultra uzun etkili (degludek): 42 saate kadar süren çok kararlı bir bazal etki sağlar

Karışım (Premiks) İnsülinler

Bazı insülinler hızlı ve orta etkili türleri tek bir kalemde birleştirir (örneğin 70/30 karışımlar). Bunlar günde daha az enjeksiyon isteyen kişiler için pratiktir ancak esneklikleri daha sınırlıdır.

İnsülin Kullanırken Kan Şekeri Takibi

İnsülin kullanan herkes için düzenli ölçüm hayati önemdedir. Öğün öncesi hedef genellikle 80–130 mg/dL (4,4–7,2 mmol/L), öğün sonrası ise 180 mg/dL (10,0 mmol/L) altındadır. 70 mg/dL (3,9 mmol/L) altı hipoglisemi kabul edilir ve hızlı müdahale gerektirir. Enjeksiyon zamanlarınızı, dozlarınızı ve ölçümlerinizi birlikte kaydetmek, doktorunuzla doz ayarlamasını çok kolaylaştırır. Doz veya insülin türü değişiklikleri yalnızca doktorunuz tarafından yapılmalıdır.

← Tüm makalelere dön